Cubaanse rumba

Cubaanse rumba is een Afro-Cubaans muziek- en dansgenre dat wordt gekenmerkt door complexe ritmes, vraag-en-antwoord vocalen en expressieve, vaak flirterige bewegingen, geworteld in Afrikaanse en Spaanse tradities.

Het verhaal van de rumba

Rumba ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw in de solares — de volle binnenplaatsen van huurkazernes — en op de kades van Havana en Matanzas. Na de afschaffing van de slavernij in 1886 woonden Afro-Cubanen van Congolese, Carabalí- en Yoruba-afkomst daar zij aan zij met arme Spaanse immigranten. 's Avonds, na het werk, kwam men samen om te zingen, te spelen en te dansen. Geld voor echte trommels was er niet, dus speelde men op wat er voorhanden was: houten pakkisten (cajones) uit de haven, een la, een deur, twee lepels. De zang leende de Spaanse décima; het ritme, het vraag-en-antwoord en de beweging kwamen uit Afrika.

Uit die bijeenkomsten groeiden drie stijlen. De langzame, elegante yambú, de oudste; de flirterige paardans guaguancó, met de speelse vacunao; en de snelle, acrobatische columbia, waarin een solodanser de leidende trom, de quinto, uitdaagt. Elke rumba is een gesprek: de zanger improviseert, het koor antwoordt, de quinto geeft commentaar en de danser reageert met het lichaam.

Lang werd rumba weggezet als muziek van de arme, zwarte wijken, en soms werd hij zelfs verboden. Groepen als Los Muñequitos de Matanzas (opgericht in 1952) en later Yoruba Andabo brachten hem van de binnenplaats naar het podium. In 2016 erkende UNESCO de Cubaanse rumba als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid.

Rumba wordt nog altijd gedanst op de straten en binnenplaatsen van Cuba — en wie casino of timba danst, draagt er een stukje van mee in zijn lijf. Lees meer in de geschiedenis van de rumba.

Stijlen

• Columbia
  Columbia is de snelste rumbastijl: een virtuoze solodans op een 6/8-gevoel, traditioneel door mannen gedanst en tegenwoordig ook door vrouwen. Kenmerkend is de speelse, competitieve dialoog tussen de danser en de leidende trom, de quinto.
• Guaguancó
  Guaguancó, de bekendste rumbastijl: een flirterige paardans met de vacunao en de botao, op drie conga's, palitos en rumbaclave. Hoe het klinkt en hoe je het danst.
• Yambú
  Yambú, de oudste en langzaamste rumbastijl uit Matanzas en Havana: een rustige paardans zonder vacunao, met bewegingen die broosheid uitbeelden, op cajones of conga's.
• Mimetische Rumba
  Mimetische rumba is een verhalende variant van de rumba op het langzame ritme van de yambú. Met mimiek en spel beeldt de danser uit wat er in het lied wordt gezongen — klein theater in beweging.