Timba is de muziek waar deze site om draait. Ze ontstond als eigen genre eind jaren 1980 en kreeg begin jaren 1990 haar vorm — geboren in een tijd van sociale crisis, gebouwd op de hele geschiedenis van de Cubaanse muziek, en nog altijd in ontwikkeling.
De band die het vaakst als schepper van timba wordt genoemd is NG La Banda (Nueva Generación La Banda), in 1988 opgericht door fluitist en componist José Luis "El Tosco" Cortés.
El Tosco bracht een groep conservatoriumgeschoolde muzikanten bij elkaar en maakte iets bewust agressiefs, harmonisch complex en ritmisch explosief. De naam van de band zei al genoeg: nueva generación — een nieuwe generatie, die brak met wat er eerder was.
De vroege opnames van NG La Banda (En la calle en het nummer "La expresiva") schokten en elektrificeerden het Cubaanse publiek. De muziek was te snel, te vol, te Afrikaans, te rauw. En ze was onweerstaanbaar.
Los Van Van bewoog zich in de jaren 80 al richting timba. Juan Formell en zijn muzikanten stapten begin jaren 90 volledig over naar het genre en namen hun enorme publiek mee. Als NG La Banda de scherpe kant van timba bepaalde, gaf Los Van Van het warmte voor het grote publiek en melodische toegankelijkheid.
Timba ontstond niet in een vacuüm. Het werd geboren in de Período Especial en Tiempos de Paz — de catastrofale economische crisis in Cuba na de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991.
De crisis betekende:
De muziek die in deze context ontstond was even intens. Timba was het geluid van een generatie onder druk — agressief, oneerbiedig, politiek geladen (vaak via codetaal en straattaal) en fysiek explosief. De dansstijl despelote die erbij ontstond, werd verweten te seksueel, te Afrikaans en te chaotisch te zijn — en was juist daarom geliefd bij jonge Cubanen.
| Element | Beschrijving |
|---|---|
| Gear changes | Plotselinge, gezamenlijke ritmische wisselingen van de hele band — het bepalende structurele kenmerk; ze geven het energieniveau direct door aan dansers |
| Bas | Agressief, improviserend, vaak de leidende stem; slaptechniek met funkinvloeden; in voortdurende dialoog met de percussie |
| Percussie | Meerdere lagen tegelijk: conga's, timbales, bongo/campana, drumstel — allemaal in ritmisch gesprek |
| Piano | Complexe montuno-patronen; jazzharmonie; reageert live op de percussie in plaats van vaste patronen te herhalen |
| Blazers | Secties met veel trombone; krachtige mambo-figuren; accentueren de gear changes |
| Coros | Vraag-en-antwoordrefreinen; vaak beïnvloed door de straat, humoristisch of politiek gecodeerd |
| Invloeden | Son, rumba, songo, jazz, funk, R&B, rock — allemaal tegelijk aanwezig |
| Vorm | Intro → Diana → Canto (couplet) → Pre-coro → Coro/Montuno → Mambo-secties → Gears → Coda |
De dans die samen met timba ontstond, was net zo radicaal als de muziek:
Deze site benadert timba vanuit het perspectief van een danser — de muziek komt het meest tot leven als je begrijpt hoe de structuur ervan rechtstreeks met je lichaam communiceert.
Timba blijft zich ontwikkelen. Er komen nieuwe bands bij, oudere bands blijven opnemen en toeren, en de wereldwijde gemeenschap van timbadansers en -muzikanten groeit. De Cubaanse muziek heeft nooit stilgestaan — en timba blijft, trouw aan de traditie, nieuwe invloeden opnemen terwijl het geworteld blijft in zijn Afro-Cubaanse fundament.
De lijn van nengón en changüí in de bergen van het oosten tot timba in de concertzalen van Havana en Europa is ononderbroken. Elke gear change in een timbanummer draagt de geschiedenis van vier eeuwen muzikale verandering in zich.