De Congos-Bantú-traditie omvat de taal, religie, muziek en dans van tot slaaf gemaakten uit het Kongogebied en andere Bantoesprekende volken in Cuba. Haar religie is de Regla de Palo Monte; haar bekendste dansen zijn de makuta en de yuka.
De Regla de Palo Monte, ook Mayombe genoemd, gaat volgens EcuRed terug op de erediensten van het koninkrijk Kongo en andere Bantoerijken. Kenmerkend zijn:
Palo Monte verschilt van de santería, maar veel gelovigen zijn in beide ingewijd. Meer op de pagina Palo.
Makuta zijn hoge trommels én de dans en ritmes die erop worden gespeeld. Het is openbare religieuze muziek van de cabildos van Congo-afkomst, meestal met twee trommels. Zie Makuta.
Yuka is een wereldlijke traditie van trommels, zang en dans, met drie trommels: caja, mula en cachimbo. Een paar voert een gestileerde wedstrijd op: de man achtervolgt, de vrouw ontwijkt. Zie Yuka.
De rumba bouwt volgens Wikipedia onder meer voort op de yuka (en op Abakuá-tradities). Yuka ging aan de rumba vooraf en gaf het leven aan de yambú. De makuta-trommels worden vaak genoemd als een belangrijke invloed op de ontwikkeling van de tumbadora (conga).