Yuka is een wereldlijke Afro-Cubaanse traditie van trommels, zang en dans, in de koloniale tijd in West-Cuba ontwikkeld door tot slaaf gemaakten uit het Kongogebied. Ze ging aan de rumba vooraf en gaf het leven aan de yambú.
Yuka ontstond in Matanzas en Pinar del Río. Ze heeft het overleefd in Kongo-gemeenschappen in Pinar del Río, met name in El Guayabo en Barbacoa (San Luis).
Yuka-trommels zijn uitgeholde stammen van avocadobomen, met een vel aan één kant vastgespijkerd. Er zijn drie maten:
De trommelaar draagt twee ratels (nkembí) om de polsen. Daarbij kunnen stokjes op een guagua klinken en slagen op een stuk ijzer, een muela of het blad van een schoffel (guataca).
Een paar voert een gestileerde wedstrijd op: de man achtervolgt, de vrouw ontwijkt. Wikipedia noemt passen als de ronquido (zijpassen) en de campanero (een achtvorm), die in de rumba niet voorkomen.
Yuka is ouder dan andere Afro-Cubaanse dansgenres zoals de rumba, en de rumba bouwt er onder meer op voort. Uit yuka groeide de yambú, de oudste en langzaamste rumbastijl. Ook de achtervolging tussen man en vrouw keert terug in de rumba voor paren. Volgens Wikipedia komt de vacunao van de guaguancó, de bekkenstoot waarmee de man de vrouw probeert te "vangen", uit de yuka- en makuta-dansen; EcuRed noemt de erotische paardansen "van makuta of yuka" mogelijk de basis van yambú en guaguancó.