Palo Congos Bantu – Dans

Palo (de Regla de Palo Monte, ook Mayombe) is een Afro-Cubaanse religie die teruggaat op de erediensten van het koninkrijk Kongo en andere Bantoerijken. Het middelpunt is de nganga, de heilige ketel.

Takken

Volgens Wikipedia zijn de belangrijkste takken (ramas) Mayombe, Briyumba, Monte en Kimbisa. EcuRed noemt Mayombe de eerste vorm; met de inwijding van in Cuba geboren gelovigen ontstonden later de Kimbisa en de Brillumba, en in de 19e eeuw de Kimbisa del Santo Cristo del Buen Viaje van Andrés Facundo de los Dolores Petit.

Beoefenaars

  • Tata nganga en yayi nganga: de "vader" en "moeder" van een huis; de Tata nganga mag inwijden (rayamiento).
  • Paleros en paleras: de gelovigen; ook mayomberos of nganguleros ("wie een nganga bewerkt").

De nganga

De nganga, ook prenda of caldero, is volgens EcuRed een aarden pot of ijzeren ketel met aarde van verschillende plekken, botten, stokken, kruiden en een steen (matari). Ze geldt als een pact tussen leven en dood: de ziel van een dode werkt voor de ingewijde, die haar met brandewijn, tabaksrook en kaarsen voedt.

Geloof

  • Natuur: planten, water en aarde gelden als bezield; de voorouders worden voorgesteld door het water.
  • De doden: de cultus van de doden staat centraal.
  • God en geesten: God heet Sambi of Nsambi. De hogere geesten heten mpungu.
  • Taal: in de ceremonies wordt gesproken en gezongen in Kikongo, vermengd met Spaans; de gezangen heten mambos.

Mpungu en hun tegenhangers

Wikipedia noemt als bekendste mpungu onder meer Lucero, Sarabanda, Siete Rayos, Ma' Kalunga, Mama Chola, Centella Ndoki en Tiembla Tierra. Bekende gelijkstellingen:

  • Lucero (Lucero Mundo) = Elegguá (EcuRed)
  • Sarabanda = Oggún, en de heilige Petrus (Wikipedia)
  • Lufo Kuyo = Ochosi, en de heilige Norbertus (Wikipedia)
  • Madre de Agua = Yemayá (EcuRed)
  • Centella = Oyá (EcuRed)

Muziek en dans

De belangrijkste trommels in de Palo zijn tumbadora's, anders dan de batá van de santería; bij gebrek daaraan speelt men soms op multiplex kisten. Het tempo verschilt per tak: Mayombe en Briyumba zijn sneller dan Monte of Kimbisa. Palo-dansen hebben een opvallend element van pantomime, en dansers kunnen in een "volledige razernij" raken. In de garabato-stijl slaan dansers stokken, meestal van guavehout, tegen elkaar. Ook bij de cajón al muerto klinken ritmes van de Palo, met bijbehorende passen.


📝 Bronnen