Guantánamo
De meest oostelijke provincie van Cuba.
De belangrijkste Cubaanse dansen uit Guantánamo zijn:
- Changüí (voorloper van son/salsa)
- Tumba francesa (Afro-Haïtiaanse en Franse traditie)
- Kiribá en nengón (vroege landelijke dansen, verwant aan changüí)
- Daarnaast rituele en sociale dansen met Haïtiaanse wortels die in de regio nog altijd leven.
🗺️ De provincie
Guantánamo ligt in het uiterste oosten van Cuba, op zo'n 80 kilometer van Haïti. De hoofdstad heeft dezelfde naam. Ook Baracoa ligt in deze provincie, de plek waar de changüí volgens de overlevering zijn oorsprong heeft.
Op de suikerplantages en in de dorpen van deze regio ontstonden in de 19e eeuw de nengón, de kiribá en daaruit de changüí: landelijke muziek met tres, marímbula, bongó en guayo, zonder clave. De changüí wordt gezien als een voorloper van de son montuno, en daarmee van salsa en timba.
🇭🇹 Tumba francesa
Na de slavenopstand in Saint-Domingue (het huidige Haïti) in de jaren 1790 vestigden Franse planters zich met tot slaaf gemaakte mensen in Oost-Cuba. Daaruit ontstond de tumba francesa, een dans- en trommeltraditie met drie grote trommels (tumbas), de catá en de chachá. In de stad Guantánamo bestaat nog de vereniging Santa Catalina de Riccis (oorspronkelijk La Pompadour). UNESCO erkende de tumba francesa als immaterieel cultureel erfgoed; sinds 2008 staat ze op de Representatieve Lijst.
💃 Voor dansers
Wie de wortels van de son wil voelen, vindt ze hier: de schuifelende pas van de changüí en de rijke trommeltraditie van de tumba francesa.
📝 Bronnen
De Casa de la Música is dé livemuziekzaal van Havana voor hedendaagse Cubaanse dansmuziek. Met vestigingen in Miramar en Centro Habana werd het in de jaren 90 het centrale podium van de timba, en het is nog altijd onmisbaar in het livemuziekleven van Havana.
Lees meer >Nengón is een traditionele Cubaanse muziek- en dansstijl die zijn oorsprong vindt in de bergachtige regio van Guantánamo (oost-Cuba).
Het wordt beschouwd als een van de voorlopers van changüí en later son cubano, die op zijn beurt salsa en andere wereldwijde genres beïnvloedde.
Lees meer >Changüí is een van de oudste overlevende vormen van Cubaanse populaire muziek, afkomstig uit de provincie Guantánamo in het oosten van Cuba in de vroege 19e eeuw. Het wordt algemeen beschouwd als een directe voorloper van Son Cubano, en zijn rauwe, gesyncopeerde energie biedt een venster naar hoe Cubaanse populaire muziek klonk voordat Son werd verfijnd en verstedelijkt in Havana.
Lees meer >De Casa de la Trova in Santiago de Cuba is het spirituele thuis van de traditionele Cubaanse muziek — son, bolero, changüí en trova. Het werd in 1968 opgericht in de Calle Heredia, midden in het historische centrum van Santiago, en is al meer dan een halve eeuw de ontmoetingsplek van de muzikanten van de stad.
Lees meer >Kiribá is een oude muziek- en dansoverlevering uit oostelijk Cuba, nauw verwant aan Nengón en Changüí, en wordt beschouwd als een van de oudste nog bestaande Afro-Cubaanse populaire vormen.
Lees meer >Cuba is het grootste eiland van het Caribisch gebied en de bakermat van enkele van de invloedrijkste muziek- en danstradities ter wereld. Afrikaanse, Spaanse en Franse culturele stromen kwamen hier in eeuwen koloniale geschiedenis samen en brachten een buitengewone creatieve cultuur voort die zich over de hele wereld verspreidde.
Lees meer >New York was in de 20e eeuw de tweede thuishaven van de Cubaanse muziek. Hier ontstonden de Afro-Cubaanse jazz en de mamborage van het Palladium Ballroom, en later de salsa.
Lees meer >
De bongo is een paar kleine, open trommels die met vingers en handpalmen worden bespeeld. Het instrument is afkomstig uit het oosten van Cuba en werd een van de bepalende percussiestemmen van son en timba.
Lees meer >
De claves zijn twee ronde stokjes van hardhout. Je slaat ze tegen elkaar en dan geven ze een hoge, scherpe tik die boven de hele band uit klinkt. Op de claves speel je het claveritme, het patroon waar de Cubaanse muziek op rust.
Lees meer >De guayo is een metalen rasp die wordt gebruikt in de Cubaanse folk- en populaire muziek, en wordt het meest geassocieerd met changüí en de vroege son uit de regio Guantánamo in het oosten van Cuba.
Lees meer >
De marímbula is een Afro-Cubaans basinstrument afgeleid van Afrikaanse lamellofonen (duimpiano's). Het zorgde voor de basstem in vroege son-ensembles voordat het werd vervangen door de contrabas.
Lees meer >
De tres is een Cubaans gitaarachtig instrument met drie paren (koorsets) snaren. Het is het bepalende melodisch-ritmische instrument van son cubano en zijn vooroudergenres.
Lees meer >De piano is het harmonisch en ritmisch hart van de Cubaanse populaire muziek. In timba is het een van de meest veeleisende en expressieve instrumenten van het ensemble.
Lees meer >